Van’ın Gevaş ilçesinde vatandaşlar, atalarından kalma yöntemlerle kışlık patateslerini toprağa gömerek muhafaza ediyor. "Çal" adı verilen çukurlarda saklanan patateslerin, toprakla temas ettiği için daha lezzetli hale geldiği belirtiliyor.
Van ve çevresinde uzun ve sert geçen kış mevsimi öncesi hasat edilen veya satın alınan tonlarca patates, modern depolama yöntemleri yerine geleneksel yöntemlerle korunuyor. Gevaş ilçesine bağlı Kurultu Mahallesi sakinleri, her yıl sonbahar aylarında hummalı bir çalışma gerçekleştirerek patatesleri toprağa gömüyor.
Mahalle sakinleri tarafından bahçelerde açılan ve "Çal" olarak adlandırılan derin çukurlar, patateslerin kış boyunca bozulmadan kalmasını sağlıyor. Hazırlanan çukurların üzerine ağaç dalları ve brandalar çekildikten sonra kalın bir toprak tabakasıyla kapatılıyor. Bu korunaklı yapı sayesinde patatesler nemden ve sudan korunurken, toprakla doğrudan temas etmesi sağlanıyor.
"Toprakla Buluşan Patates Daha Lezzetli"
Yıllardır bu geleneği sürdürdüklerini belirten mahalle sakinleri, toprağa gömülen patateslerin tadının dışarıda bekletilenlere oranla çok daha lezzetli olduğunu ifade ediyor. Geleneğin atalarından miras kaldığını vurgulayan vatandaşlar, şunları söyledi:
"Bu sistemi atalarımızdan gördük, biz de devam ettiriyoruz. Toprakla buluşan patates daha lezzetli oluyor. Eskiden odun sobalarının fırınlarında bu patatesleri pişirip ailece yerdik. Son yıllarda evlere kalorifer sistemleri kurulduğu için artık daha çok yemeklerde kullanıyoruz."
Eskiden kış bitmeden tükenen patateslerin, ısınma sistemlerindeki değişimle birlikte bahar aylarına kadar yettiği belirtildi. Mahalle sakinleri, geçmişte soba başında yapılan patates keyfinin yerini artık mutfak yemeklerine bıraktığını, ancak toprağa gömme geleneğinden vaz geçmediklerini dile getirdi.
Hala tazeliğini koruyan patatesler, bahar güneşine rağmen "Çal”lardan çıkarılarak tüketilmeye devam ediliyor.