Doğu Anadolu Bölgesi’nde Bitlis ve Van illeri sınırları içerisinde yer alan Van Gölü, Nemrut volkanik faaliyetleri ve tektonik çöküntü alanlarının etkisiyle oluşmuş volkanik set gölü olarak biliniyor.
Yaklaşık 3.713 km² yüzölçümüne sahip olan göl, Türkiye’nin en büyük gölü olmasının yanı sıra dünyanın da en büyük sodalı göllerinden biri olarak öne çıkıyor. Denizden ortalama 1.646 metre yükseklikte bulunan gölün en derin noktası 451 metreyi aşarken, ortalama derinliği ise yaklaşık 171 metre olarak ölçülüyor.
Sodyum karbonat içeriği yüksek olan göl suları, tatlı su ekosistemlerinden farklı bir yapı sergiliyor. Tuzlu ve sodalı yapısı nedeniyle biyolojik çeşitlilik sınırlı kalırken, gölde bilinen en önemli canlı türü inci kefali olarak biliniyor. Ayrıca çeşitli fitoplankton ve zooplankton türleri de ekosistemde yer alıyor.
Van Gölü çevresinde dört büyük ada bulunuyor. Bunlar Akdamar, Çarpanak, Adır ve Kuş adaları olarak sıralanıyor. Bu adalar, tarihi ve turistik özellikleriyle öne çıkarken, 1990 yılında arkeolojik sit alanı olarak koruma altına alındı.
Tarihi kaynaklarda Antik Yunan coğrafyacıları tarafından farklı isimlerle anılan gölün çevresi, Urartu döneminden günümüze kadar birçok medeniyete ev sahipliği yaptı. Bölgedeki önemli tarihi yapılardan biri olan Akdamar Adası üzerindeki Kutsal Haç Kilisesi, 10. yüzyıla tarihlenen mimarisi ve taş kabartmalarıyla dikkat çekiyor.
Gölün doğu kıyısında yer alan Van Kalesi ise bölgenin en önemli tarihi yapıları arasında gösteriliyor ve modern Van şehrinin gelişiminde önemli bir rol oynuyor.
Volkanik oluşum süreci ise yaklaşık 200 bin yıl öncesine dayanıyor. Nemrut Dağı’ndan çıkan lav akıntılarının su akışını engellemesiyle gölün oluştuğu bilimsel çalışmalarla ortaya konuluyor. Bölgede ayrıca Süphan Dağı ve Nemrut Dağı gibi sönmüş volkanlar da bulunuyor.