"Kış bizim için hem daha verimli hem daha rahat bir dönem"

Havaların soğumasının kalaycılar için iyi olduğunu ifade eden kalaycı ustası Ramazan Toprak, "Kardeşimle birlikte bu mesleği yaşatmaya çalışıyoruz. Yazın sıcak hava nedeniyle zor oluyor ama kışın bizim için daha iyi geçiyor. Mesleği canlandırmaya devam ediyoruz. Ben bu işe 7 yaşımda, babamın yanında başladım. Şu an 35 yaşındayım. Babamızdan gördük, onun yanında yetiştik. Daha sonra kardeşimle birlikte aynı tezgâhın altında çalışarak mesleği öğrendik. Şimdi de elimizden geldiğince sürdürmeye, geliştirmeye çalışıyoruz. Kışın çalışmak daha rahat, hava soğuk olduğu için iş çekilir oluyor. Ama yazın ocak başında durmak çok zor. Yine de kimseye bir şey deme şansımız yok, ekmek parası. Yazın zorlanıyoruz ama kışın gelmesini dört gözle bekliyoruz. Kış bizim için hem daha verimli hem daha rahat bir dönem. Önce bakır çıktı, sonra kalay kullanılmaya başlandı" dedi.

"Kalay, bakırın üzerine daha sağlıklı olması için yapılır"

Kalayın önemine dikkat çeken kalaycı ustası Ramazan Toprak, "Kalay, bakırın üzerine daha sağlıklı olması için yapılır. Çünkü kırmızı bakır 2 gün içinde oksitlenir ve yeşillenmeye başlar. Bu da kullanım açısından sağlıklı değildir. Kalay ise bu oksitlenmeyi engeller ve bakır eşyaların daha uzun süre kullanılmasını sağlar. İnsanlar kalaylanmış bir ürünü bir-iki yıl rahatlıkla kullanabilir. Kalay da tıpkı bakır gibi topraktan çıkan bir madendir. Bir bakır eşyanın yılda bir kez kalaylanması gerekir. Eğer bakırın kırmızı yüzeyi ortaya çıkmışsa mutlaka kalay yapılmalıdır. Fiyatlar ürün başına değişiyor. Örneğin bir kazan 200 lira, tabaklar 50 lira civarında. Çaydanlıklar ise 150-200 lira arasında kalaylanıyor" şeklinde konuştu.

"Kış ayları bizim için daha bereketli ve rahat geçiyor"

Kış aylarının daha bereketli geçtiğini ifade eden diğer usta Ökkeş Toprak ise "Ben bu mesleğin içinde 7 yaşından beri varım. Baba mesleği, sonra kardeşim de geldi. O daha önce kalaycılık yapıyordu. Sonra birlikte bu işe el attık, beraber mücadele ediyoruz. Çok şükür geçimimizi sağlıyoruz. Eskiden yazın çalışmak çok zordu. Sıcaktan dışarı çıkmak istemezdik. Kışın ise içeride rahat rahat çalışırdık. Bu nedenle kışın gelmesini dört gözle bekleriz. Kış ayları bizim için daha bereketli ve rahat geçiyor. Çok şükür, işimiz gücümüz yerinde" diye konuştu.

Farklı bıçak modellerini inceleyerek ilham alan usta Göçeri, geleneksel formu bozmadan modern teknikleri kendi üretimlerine uyarladı. Bıçağın gövdesine yerleştirilen yay mekanizması sayesinde ürün, iki kademeli kilit sistemi olmadan daha sağlam ve dengeli bir şekilde açılıp kapanabilir hale geldi.

Göçeri, bıçağın fiyatının 700 liradan başlayıp bin 700 liraya kadar çıktığı söyleyerek, "Ülkemizdeki bıçaklara baktık, ’Biz neden buna mekanizma eklemiyoruz’ dedik. Araya yerleştirdiğimiz yay sayesinde bıçak hem daha güvenli hem de daha uzun ömürlü oldu. Doğru kullanımda bir kişinin ömür boyu idare edebileceğini düşünüyorum" dedi.

"Bu işte Sivas parlayacak"

Sivas bıçağına 100 yıl sonra bir yenilik getirdiklerini belirten Emre Göçeri, "1911’li yılların başlarından bu yana Sivas bıçaklarımız koç boynuzlarından, normal yaysız sistemle üretildi. Kilit veya mekanizma olmayan sistemlerdi, el kuvveti ile açılıp kapanıyordu. Zamanla perçin gevşediği için bakım gerektiriyordu. Ülkemizdeki bıçakları gördük ve dedik ki biz neden buna mekanizma koymuyoruz. Başka modellerden ilham alarak kendi modellerimizde uygulamak istedik. Arasına bir yay mekanizması yaptık. Bu sayede ürün iki kademeli kilit olmadan çalışıyor. Bir bıçağın ömür boyu idare edeceğini düşünüyorum. 100 yıl sonra bir yenilik getirelim dedik ve o yeniliği getirdiğimizi düşünüyorum. 1911’li yıllarda bu zanaat, silahlardan çakılara geçince normal sistemle başlamış. Biz 100 yıl sonra bunu değiştirdik. Gördüğümüz diğer modelleri 100 yıl sonra devrim olarak kendi modellerimize uygularsak Sivas’ta bir devrim olur dedik. 700 liradan başlayıp bin 700 liraya kadar gidiyor. Bizden görüp bu işin devamı getirilsin istiyorum. Bu işte Sivas parlayacak" dedi.

Burdur’da yaşayan 56 yaşındaki Üzeyir Çetin, 1985 yılında bir çay ocağında hobi olarak işe başladı. Geçen zamanın ardından kendi işletmesini açan Çetin, 40 yıldır mesleğine devam ediyor. 2007 yılında ise kullandığı çay paketlerini hobi olarak biriktirmeye başlayan Çetin, işletmesinin önüne çay paketlerini yerleştirerek koleksiyonu oluşturmaya başladı. 18 yılda 15 bine yakın çay paketi biriktiren Çetin, mesleğini sürdürdüğü sürece çay paketlerini biriktirmeye devam edeceğini belirterek, kendisinden satın almak isteyenlere asla koleksiyonunu satmayacağını ifade etti.

[video width="512" height="288" mp4="https://ulusalajanscomtr.teimg.com/ulusalajans-com-tr/wp/uploads/2025/11/c9b999fc-5fb4-48e4-a4f4-0d6d22c17ece-1.mp4"][/video]

Çaycılık mesleğine bir hobi olarak başladığını belirten Üzeyir Çetin, "3 gün çalışır çıkarız diye düşündüm. Ondan sonra da devam etti ve gitti. Ekmek bundanmış dedik, devam ediyoruz. Koleksiyonuma da 2007 yılında bir zevk olarak desen oluşturmayı düşündüm, o şekilde başladık. Görsellik olsun, vatandaş en azından kullandığımız ürünün ne olduğun görsün diye başladık. Sadece tek bir markanın çay poşetleri var. Ben koleksiyona başladığımdan beri hiçbir çay poşetini dışarıya atmadım. Şu anda 15 bine yakın çay paketimiz var. Bu mesleğe devam ettiğim sürece de bu iş devam edecek. Ben bıraktıktan sonra da devam eder mi etmez mi bilmiyorum" dedi.

Koleksiyonunun görenlerin ilgisini çektiğini söyleyen Çetin, "Koleksiyonumu görenler genelde ilginç buluyor. Takdir edenler de var. Bir görsellik, güzellik olmuş diyenler de oluyor. Benim bildiğim kadarıyla da bu tarz bir koleksiyon yapan yok. İsteyen herkes bir koleksiyon yapıyor. Her türlü koleksiyonu gördüm ama çay paketi koleksiyonu yapanı görmedim. Bana zamanında satmam için geldiler. Paketleri satın almak isteyen oldu. Ben de art niyetli olduklarını düşündüğüm için satmadım. Bu paketleri alıp kaçak çay da yapabilirler diye düşündüm. Onun için de koleksiyonuma sahip çıkıp satmıyorum" şeklinde konuştu.

Genel olarak yazın yaz lastiği, kışın kış lastiği kullanılmasını önerdiklerini söyleyen Kayalı, "Çünkü Diyarbakır’ın yolları 4 mevsim lastiğini pek kabul etmiyor; genelde pul atıyor. Bu nedenle 4 mevsim lastiği yerine yazın yazlık, kışın kışlık lastik kullanılmasını tavsiye ediyoruz’’ diye konuştu.

Renkli simasıyla tanınan Hasan Dede ile aralarında geçen diyaloğu sosyal medyadan paylaşan motosikletçi, binlerce kullanıcıdan reaksiyon aldı.

"Mesleğimiz güzel ama artık son dönemlerini yaşıyor"

Mesleğe nasıl başladığını anlatan usta Üzümcü, "O zamanlar meslek seçme şansımız yoktu. Aileler çocuklarını bir ustanın yanına çırak olarak verir, meslek öyle öğrenilirdi. Biz de aynı şekilde başladık. İlkokulu, ortaokulu bitiren ve okulda başarısı düşük olan çocuklar çıraklığa bırakılırdı. Yani biz bu işi seçerek değil, şartlar gereği başladık. Mesleğimiz güzel ama artık son dönemlerini yaşıyor diyebilirim. Çünkü bu işi yapacak genç nesil kalmadı. Arkadan yetişen kimse yok. Ne olacağını biz de bilmiyoruz. Sabah gelip önce atölyemizi kontrol ederiz. Bu gördüğünüz ürünler de benim keyif için yaptığım işler. Boş zaman buldukça bakır işlerim. Fakat bakır şu anda pahalı bir ürün. Bir de eleman bulmak çok zorlaştı" dedi.

"Bu meslek çocuk yaşta öğrenilir"

Bakırcılık mesleğinin çocuk yaşlarda öğrenileceğini ifade eden usta Üzümcü, "Aslında yönelmiyorlar değil, çırak olacak yaşta kimse gelmiyor. 17-18 yaşındaki bir genç çırak olamaz. Bu meslek çocuk yaşta öğrenilir. 10-12 yaşında elimize geçmesi gerekiyor ki yetiştirebilelim. Şimdi o düzen tamamen ortadan kalktı. Bakır işçiliğinde çalışan en genç kişi bile 50 yaşında. Doğrusu üzülüyoruz. Çünkü bu oyma ve nakış işi dünyada sadece Antep’te var. Türkiye’de bile başka yerde yok. Say desen 20-30 kişiyi geçmez. Yazık gerçekten" ifadelerini kullandı.

"Teknoloji girerse bakırcılığın bir anlamı kalmaz"

Bakırın sadece el emeğiyle yapılacağını söyleyen usta Üzümcü, "Ham maddeyi levha olarak alıyoruz. Önce şekillendiriyoruz, ardından nakışını işliyoruz. Kalaylama, çekiçleme ve parlama gibi aşamaları var. Bazı ürün bir ayda, bazıları üç ayda bitiyor. Günde 50 tane biten ürün de var ama tamamen modeline göre değişir. Bu işe teknoloji girmesin. Eğer bu meslek bitecekse de el emeğiyle bitsin. Teknoloji girerse bakırcılığın bir anlamı kalmaz. Zaten bu nakış işini yapabilecek bir makine şimdiye kadar icat edilmedi, olacağını da sanmıyorum" diye konuştu.

Ailesinin yanı sıra Düzce Belediye Başkan Yardımcısı Ayşe Kılıç da törene katılarak Başkan Faruk Özlü’nün selamını iletti ve Şereflioğlu’nun Öğretmenler Günü’nü kutlayarak çiçek takdim etti.

Sürprizin ardından Düzce Belediye Bandosu’nun çaldığı marş eşliğinde Şereflioğlu, öğretmen ve öğrencilerle birlikte hafızalara kazınan yürüyüşünü bir kez daha gerçekleştirdi.

Duygularını paylaşan Şereflioğlu, şunları söyledi: "Benim için çok büyük bir sürpriz oldu. Ağlamamak için zor duruyorum. Öğretmen arkadaşlarımız, öğrencilerimiz, bandomuz. Cumhuriyet Bayramı’nı yeniden yaşadık. Eşimin, kızımın, oğlumun, torunumun buraya geleceğini hiç anlamadım. Hazırlayanlara, emeği geçenlere teşekkür ederim. Dünyaya 10 defa gelsem yine öğretmen olurum, yine beden eğitimi öğretmeni olurum."

Edirne’de yaşayan 70 yaşındaki Cemile Kayaoğlu, her sonbaharda sokaklara dökülen yaprakları tek tek süpürerek topluyor ve biriktirdiği bu yaprakları bahçesinde 60 santimetre derine gömerek doğal, humuslu gübreye dönüştürüyor. Kayaoğlu’nun hem çevreye hem de geleneklerine bağlılığı örnek niteliğinde.

1989 Bulgaristan göçmeni olan ve 1991 yılında şimdiki evine yerleşen Cemile Kayaoğlu, tam 34 yıldır aynı özenle sokaklardaki yaprakları topladığını belirtiyor. Bu alışkanlığının çocukluk yıllarına, annesinin öğütlerine dayandığını söylüyor. Topladığı yaprakları 3 katlı evinin bulunduğu, yaklaşık 1 dönümlük bahçesine taşıyan yaşlı kadın, burada kendi imkânlarıyla kompost gübre hazırlıyor. Kayaoğlu okul yıllarında edindiği bilgileri hâlâ kullandığını ifade ederek şöyle konuştu:

"Topladığım yaprakları 60 santim derine gömüyorum. Zamanla humuslu gübre oluyor. Her sene bunu yapıyorum. Domates, soğan, marul, kabak, patates. Ne eksem hepsi çok güzel yetişiyor. Yapraklar benim için çok kıymetli."

Kayaoğlu, 1991’de aldıkları arazinin adeta bir çöplük gibi olduğunu, yıllar içinde yaptığı bakım sayesinde bölgeyi bir gül bahçesine dönüştürdüğünü anlattı.

"Yapraklar çok kıymetli"

Çamlık bölgesinden görülebilen bahçesinin bugün örnek bir doğal üretim alanına dönüştüğünü belirten Kayaoğlu, topladığı yaprakları kaçırmamak için zaman zaman uykusuz kaldığını dile getirerek, "Uyku uyuyamıyorum bazen, yapraklar düşecek, kaçıracağım diye. Böyle bir huy işte Herkes kendinden sorumlu. Benim kafa böyle esiyor, böyle yapıyorum" şeklinde konuştu.

Mesleğe babasının yanında çırak olarak başladığını belirten 62 yaşındaki Mehmet Patan, "Babamın yanında çalışmaya başladım, yaşım 62 oldu hala devam ediyorum. Beni babam yetiştirdi ama biz yeni çıraklar yetiştiremedik. Kendi çocuklarımıza da öğretemedik çünkü herkes kendi hayatını kurmak için ya okumaya ya da başka işlere yöneldi. Yeni çırak olmayınca bu zanaat da yok olmaya yüz tutmuş meslekler arasındaki yerini aldı" dedi.

Dükkanda babalarından kalan yaklaşık 100 yıllık körük ve pek çok el aletini halen kullandıklarını belirten Patan, "Keşke bu mesleği devredecek çıraklarımız olsaydı. Babamızın yaptığı bazı çekiçler ve araç gereçler hala elimizde ve kullanıyoruz. Onlarla bu mirası sürdürmeye çalışıyoruz" diye konuştu.

"Fabrikasyon üretimlere yenik düştük"

Ağabey Bilal Patan (73) ise genç yaşta gurbete gittiğini ancak emekli olduktan sonra baba ocağına dönerek mesleğe yeniden sarıldığını anlatarak "Bu mesleği babamızdan öğrendik. Ben gurbete gittim, kardeşim demirci ocağını sürdürdü. Emekli olup köye dönünce yine kardeşimle birlikte baba yadigarı ocakta çalışmaya devam ettim. Çırak bulamayınca çıraklığını ilerlemiş yaşımıza rağmen biz sürdürmek zorunda kalıyoruz. Bir asırlık örs, el yapımı çekiçler ve babadan kalan körükle sürdürdüğümüz bu meslek bu vadide bizden sonra yok olacak. Artık el emeği el aletleri değil, fabrikasyon aletlerle iş görülmeye başlanacak. Zaten fabrikasyon aletler bizi yendi. Ancak hiçbir fabrikasyon aletler bizim ateşte harlayıp su vererek dövdüğümüz demir kadar sağlam olmuyor" diye konuştu.

Her ay bir mahalledeki arkadaşlarının evinde buluşup bahçede gün boyunca merdanelerle açtıkları hamurları ocakta pişirdiklerini belirten Rukiye Erdoğan, "Arkadaşlarımızla altın günü yapıyorduk. Altın fiyatları artınca biz de yufka günü yapmaya başladık" dedi.

"300 yufkayı birlikte hazırladık"

Yanan ocağında etrafındaki kışlık hazırlığının bir gelenek olduğunu anlatan Arzu Ilıcak da, "Gün boyunca yufka günü düzenliyoruz. Çay içiyor, yemeklerden yiyoruz. Evimin ihtiyacı olan 300 yufkayı birlikte hazırladık" diye konuştu.

"Soframız herkese açık"

Yapılan lezzetli gözlemeyi keyifle yediğine değinen Halil İbrahim Karaca ise "Bizim soframız herkese açık. Yolu düşen, gelip geçen herkes çayımızdan içip, hamur işlerinden yiyebiliyor" şeklinde konuştu.

Göçer Serhat Temel, "Yaklaşık 3 ay yollarda kalıyoruz. Van’ın Başkale ilçesinden geliyoruz, yaklaşık 2 aydan fazladır yoldayız. Her gün bir yerdeyiz. Konaklayarak gidiyoruz. Mardin’in Nusaybin ilçesine gidiyoruz. Yaklaşık 15 günümüz kalmış Nusaybin’e. 15 gün sonra bu macera bitecek. Göçerliğin zor tarafları var ama güzel olan yanları da var. İlkbaharda yolda olduğumuz zamanlar daha güzel. Sonbaharda daha zor. Karayolundan geldiğimiz zaman şoförler kızıyor, tarlalardan geldiğimiz zaman da vatandaş kızıyor. Nereden gideceğimizi biz de bilmiyoruz" dedi.

Merkez Dulkadiroğlu ilçesi Divanlı Mahallesi’nde 15 yaşında başladığı bıçakçılık mesleğini 75 yaşında hâlâ sürdüren Hasan Tandoğdu, tarihi Kapalı Çarşı’daki dükkânında tamamen el işçiliğiyle hazırladığı koç boynuzu bıçaklarıyla geleneği yaşatıyor. Babasından öğrendiği mesleği bugün oğluyla birlikte devam ettiren Tandoğdu, 60 yılı aşkın emeğiyle kentin en eski ustaları arasında yer alıyor.

Mesleğe başlama hikâyesinden bugüne kadar yaşadıklarını anlatan Hasan Tandoğdu, "Divanlı Mahallesi’nde bu işe babamla beraber 15 yaşında başladık. 15 yaşında başladık, babamla beraber bu işi öğrendik. Babam yaşlanınca tekrar gene gelip bu işe kendimiz el aldık abilerimle. Abilerimle 15-20 yılda beraber çalıştık. Daha sonra kendimize ayrı bir iş yeri açtık. Çocuklarımızla beraber bu işleri koç boynuzu işe devam ettik, devam ediyoruz" dedi.

Çalışmaya ömrü yetinceye kadar devam edeceğine de değinen Tandoğdu, "60 yıl bu işin içine severek mesleğimizi yapıyoruz. Oğullarımıza bu işi tavsiye ediyoruz, çalışıyoruz. Bizden sonra oğullarımız bu işlere devam eder inşallah. Devam edeceklerine de eminiz. Çünkü onlar da bu işi severek yapıyorlar. Severek yaptığın meslek her zaman tatlı olur. Zorunlu eğitim çıktıktan sonra çocuklar 16-17 yaşına kadar okula gidiyor çırak gelmez oldu. Kendi kendimize yapıyoruz kendi kendimize çalışıyoruz. Eş-dost ve yeğenlerim, oğullarımızın gayretleri ile bu işleri yürütüyoruz. Şimdi yaptığımız işlerin hepsi el işi. Belli kemiği alıyoruz o kemiği bıçak haline getiriyoruz. Çeliği döverek ocakta döverek bu hale getiriyoruz. Koç modeli özel ağızları keskin el yapımı memlekette her kesin beğendi kullandığı cep bıçağıdır" diye konuştu.

"En genç yorgancı benim"

Mesleğin yok oluşun eşiğinde olduğunu kaydeden Selçuk, çırak bulamamanın sektörü bitirdiğini vurgulayarak, "Önceden Samsun’da 100’ün üzerinde usta vardı. Şimdi 10’u zor bulursun. Çırak yetişmiyor. Gençler kolay para kazanabilecekleri işlere gidiyor. 52 yaşındayım ama benden genç yorgancı yok. Diğer ustalar 55 ile 70 yaş arasında. En fazla 5-6 yıl daha devam edebilirim. Hazır dikim yorganlar oldukça yaygınlaştı. El işi yorganların 15-20 yıl sonra tamamen biteceğini düşünüyorum" diye konuştu.

Yorgancılığın zahmetli bir iş olduğuna dikkat çeken Selçuk, "Yere oturup saatlerce iğneyle işlemek kolay değil. Çıraklar 2 saatte ‘belim ağrıyor’ deyip bırakıyor. ‘Elime iğne battı’ diye kaçan çok oldu" ifadelerini kullandı.

Soğuk kış günlerine doğru gidilirken yün ve pamuk yorganların hem daha sıcak hem de daha sağlıklı olduğunu belirten usta, eskilerin yün yorgana değer verdiğini ancak yeni gelinlerin el işi yorgan almaya pek sıcak bakmadığını da sözlerine ekledi.

"Benim için taş, geçmişle bugünü birbirine bağlayan bir nefes gibi. Gazbetonun gözeneklerinde insanın ve doğanın izlerini görüyorum. Bu yüzden her rölyef bir fosil, bir hatıra, bir kalıntı gibi" diyen Tekbaş, sanatını malzemeye olan duyarlılığıyla şekillendiriyor.

Türkiye’de gazbetonun sanatsal bir malzeme olarak kullanımı oldukça nadir. Timur Tekbaş ise 23 yıldır bu alanda öncü isimlerden biri olarak öne çıkıyor. Eserleri, Anadolu mitolojisi, doğa ve modern form arayışını birleştiren özgün bir dil sunuyor.

Sanatçının önümüzdeki dönemde, aynı malzemeyle Anadolu’nun dişil mitleri üzerine yeni bir seri hazırladığı öğrenildi. Ayrıca Tekbaş, bu yıl İstanbul’da düzenlenecek İAAF-İstanbul Art and Antique Fair’e katılarak özgün gazbeton rölyeflerini sanatseverlerle buluşturacak. Fuar, 4-7 Aralık tarihleri arasında İstanbul Lütfi Kırdar Kültür Merkezi’nde ziyaret edilebilecek.

"Babam da kardeşiyle aynı gün evlenmiş, geleneği bozmak istemedik"

Ağabey Musa Kaşlı, üniversitede okurken pencereden gördüğü eşi Dilara ile tanışma hikâyesini anlatarak, zamanla ailelerin de birbirini tanıdığını ifade etti. Düğünü birlikte yapma sürecine değinen Musa Kaşlı şöyle konuştu:

"Kardeşimle konuştuk, zaten bir ilişkisi vardı. Daha sonra eşlerimizi tanıştırdık, onlarda anlaştılar. Eğer anlaşmasalardı mecburen ayrı düğün yapacaktık. Babamız da kardeşiyle birlikte düğün yapmış, biz de geleneği bozmak istemedik. İkiz değiliz ama ikiz gibi büyüdük, her şeyi birlikte yaptık."

Gelin Dilara Kaşlı ise çok mutlu ve heyecanlı olduğunu, eltisi ile ortak karar almanın kendilerini daha da yakınlaştırdığını söyleyerek ailelerinin de bu kararı doğal karşıladığını belirtti.

"Bu düğün için 6 yıl bekledik"

Kardeş Raşit Kaşlı ise eşi Emine Kaşlı ile 6 yıl önce tanıştıklarını ve arkadaşlıklarının bugünlere taşındığını ifade ederek, "Babadan gelen gelenek olduğu için ve abimle birlikte büyüdüğümüz için bu kararı aldık. Ailemiz çok mutlu oldu. Eşimle bu düğün için 6 yıl boyunca bekledik. Abimle oturup karar verdik, ailemizin de onayıyla bu güzel ana geldik" dedi.

Gelin Emine Kaşlı da ilk kez böyle bir gelenekle karşılaştığını belirterek, "Çok mutlu ve heyecanlıyım. Daha önce böyle bir şeye şahit olmamıştım. Kendimde böyle bir anı yaşadığım için çok mutluyum" diye konuştu.

"Yatır olduğunu söylediler, biz de saygımızdan koruma altına aldık"

İşletme Sahibi Fatih Ayverdi, "26 yıldır bu işletmeyi çalıştırıyoruz. Şu anda 45 yaşındayım ve kendimi bildim bileli bu mezarlık burada bulunuyor. Önceden mezarlık daha eski durumdaydı ve işletmenin dışında, bir duvarın arkasında ağacın altında duruyordu. Dükkan genişletilince mezarlık dükkanın içinde kaldı etrafını düzenledik ve temizledik. O günden bu yana da burayı bir yatır olarak biliyoruz" şeklinde konuştu.

"Gece nal sesleri, terlik tıkırtıları, yıllardır anlatılan hikâyeler var"

Daha önce bu bölgede yaşayanların kendilerine çeşitli hikâyeler anlattığını ifade eden Ayverdi, "Örneğin 90 yaşında bir teyze, çocukken geceleri terlik sesleri duyduğunu söylemişti. Başkaları ise geceleri bu bölgede birinin atla dolaştığını, sürekli nal sesleri geldiğini anlatıyordu. Burada bizden önce bir ev vardı ve biz bu mülkü satın aldıktan sonra işletmeye çevirdik. İşletmeyi kurarken de mezarlık zaten vardı ancak dışarıda kaldığı için kötü bir görüntü oluşturuyordu. Biz de içeri alıp bakımını yaptık. Mezarlığın ortasından geçen bir ağaç vardı, zamanla kurudu ve koruyamadığımız için kesmek zorunda kaldık" dedi.

"Başta korkuyorduk ama zamanla alıştık ve sahip çıktık"

İlk yıllarda işletmede çalışırken ister istemez tereddüt edip korktuklarını belirten Ayverdi, "İlk zamanlar biraz korkuyorduk ancak zamanla alıştık. Temiz tuttuktan sonra bir zararı olmadığını gördük. Artık korkmuyoruz. Her gün kendisine bir Fatiha Suresi okuyoruz. Bu mezarlığın kime ait olduğunu ise bilmiyoruz. Çok araştırdık ama bir sonuç bulamadık. Tahminimizce yaklaşık 100 yıllık bir mezarlık çünkü bu ev inşa edildiğinden beri burada olduğu söyleniyor" ifadelerini kullandı.

"Müşteriler önce şaşırıyor ama öğrenince dua edip teşekkür ediyorlar"

Dükkâna gelen müşterilerin mezarlığı görünce önce şaşırdıklarını ve tereddüt ettiklerini ama sonra merak edip sorduklarında ise durumu anlattıklarında dua edip bu mezarlığa sahip çıktıkları için kendilerine teşekkür ederek ayrıldıklarını belirten Ayverdi, "Daha önce de kimliğinin belirlenmesi için çok uğraştık. Şimdi tekrar yetkililere seslenmek istiyorum. Bu mezarlığın araştırılmasını istiyoruz. En azından kim olduğu tespit edilirse, ismini yazıp asmak ve kime dua ettiğimizi bilmek isteriz" dedi.

"Bu bölgede yaşayan bazı insanların hâlâ geceleri birilerinin dolaştığını anlatıyor"

Ayverdi, "Bu bölgede yaşayan bazı insanların hâlâ geceleri birilerinin dolaştığını, dolap kapaklarının açılıp kapandığını söylediklerini aktarıyorlar. Burası Isparta’nın en eski bölgelerinden biri olan Çelebiler Mahallesi. Zamanında mezarlıklar olmadığı için bazı insanların cenazelerinin evlerinin bahçelerine defnedildiğini duymuştuk. Muhtemelen bu da onlardan biri de olabilir. Buradan geçen herkesin bu mezarlığa dua etmesi ve bize teşekkür etmesi bizi duygulandırıyor. Müslümanız ve mezarlığımıza sahip çıkıyoruz. Son olarak, burası Isparta Çelebiler Mahallesi’nde bulunan bir pide salonu. Bu yatırı tanıyan, akrabası olan veya hakkında bilgi sahibi olan varsa bize ulaşmalarını rica ediyoruz. En azından ismini yazıp yaşatabilmek bizi çok mutlu eder" şeklinde konuştu.

"Burası genelde eski mezarlıklar bölgesi olarak biliniyor"

İşletmeye yemek yemek için gelen Samet Ünlü, "Burası genelde eski mezarlıklar bölgesi olarak biliniyor. Ama tabii ki tarihte neler geçirdiğini bilmiyoruz. Bu mezarında bir yatır olduğu yapılan araştırmalar sonucu çıkabilir diye düşünüyorum" dedi.

"Bunun burada olduğunu hiç fark etmedim, kim olduğunu merak ediyorum"

Bir başka müşteri dua ettikten sonra mezarlık hakkında, "Bunun burada olduğunu hiç fark etmedim. Kim olduğunu merak ediyorum. Buralı değilim ama tesadüfen buraya geldim ve görünce çok şaşırdım" dedi.

"Ayırt Dede" olarak kayıtlarda geçiyor

Isparta İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü’nün kayıtlarına göre mezarın "Ayırt Dede" olarak bilinen bir türbe olduğu ifade ediliyor. Tarihi anlatımlara göre Ayırt Dede, geçmişte kısmet açtırmak, hastalıklardan şifa bulmak, evli çiftlerin sorunlarının çözülmesi için ziyaret edilen, mum yakılan ve adaklar adanan bir yerdi. Hatta hastalanan kişilerin gömleklerinin mezarın üzerine bırakıldığı, şifa bulanın iyileştiği, bulamayanın ise kısa sürede hayatını kaybettiğine inanıldığı belirtiliyor.

"Bizim için tek kral"

Karadiken, hayranlığının aileden geldiğini belirterek, "Aslen Ferdi Tayfur hayranlığı ağabeyimden geliyor. Ağabeyim kendisi çok büyük Ferdi Tayfur hayranıdır. Küçüklükten beri bütün kasetleri, plakları elinde mevcuttu. Ondan da bize bulaştı. Bulaştığı için de Ferdi Tayfur dürüst bir adam olduğu için biz de ona aşık olduk" dedi. Karadiken, giyim tarzını da sanatçıya benzetmeye çalıştığını ifade ederek, "Ferdi Baba gibi giyinmeye çalışıyorum. Tabii ona kimse benzeyemez ama Ferdi Tayfur bizim için tektir. Örnek aldığımız insan" şeklinde konuştu.

Çay ocağı, nostalji durağına dönüştü

Kahramanlar’da işlettiği çay ocağını Ferdi Tayfur’un albüm kapakları, film afişleri ve fotoğraflarıyla süsleyen Karadiken, mekânda sürekli plak çaldığını söyledi. Karadiken, vatandaşların bu nostaljik atmosferden büyük keyif aldığını belirterek, "İçerideki afişleri ve resimleri, devamlı plak çaldığım için insanların çok hoşuna gidiyor. Hatta gitmiyorlar, gidenler de geri geliyor. Eskiyi yaşattın diyorlar, teşekkür ediyorlar" dedi.

Yeğeninin adı Ferdi Tayfur

Eren Karadiken’in evinde Ferdi Tayfur’a ait kasetler, plaklar, afişler ve fotoğraflarla dolu özel bir oda da bulunuyor. Koleksiyonun kendisi için hem değerli hem de özel olduğunu söyledi. Karadiken, ağabeyinin de Ferdi Tayfur hayranı olduğunu ve oğluna ’Ferdi Tayfur’ adını verdiğini belirterek, "Abim zaten tamamen benden daha çok Ferdi Tayfur hayranı. ‘Oğlum olursa adını Ferdi Tayfur koyacağım’ dedi ve sözünü yerine getirdi. Oğlu oldu, adı Ferdi Tayfur. O da yanımda çalışıyor" dedi. Ailedeki hayranlığı, en genç birey olarak sürdüren 15 yaşındaki Ferdi Tayfur Karadiken ise ismini taşımaktan gurur duyduğunu belirterek, "Ferdi Tayfur’la büyüdüm. O öldüğünde evde bir eksiklik vardı. Hayatım boyunca da onunla yaşamaya devam edeceğim" ifadelerini kullandı.

"3 gün yas tuttuk"

Karadiken ailesi için Ferdi Tayfur’un önemi çok büyük. "Bizim ikisi öyle bir sevda ki, Ferdi Baba ile ilgili psikolojimizi bozduk. Tek babamız, tek kralımız, tek adam gibi adam. Babamız vefat ettiğinde Ferdi Babamız için üç gün yas tuttuk. Moralimiz bozuldu, psikolojimiz bozuldu. Elimiz ayağımız boşaldı. Bizim için zordu, atlatamadık" ifadelerini kullandı.

Mahallede de ilgi odağı

Eren Karadiken’in yaşattığı nostalji ve hayranlık, mahalle sakinleri tarafından da ilgiyle karşılanıyor. Karadiken, hem iş yerinde hem de yaşamında Ferdi Tayfur’un izlerini sürdürmeye devam ederek, bu tutkunun kendileri için bir yaşam biçimi olduğunu söyledi. Mahalle sakini Ömer Ateşci, "Bu mahalle komple Ferdi Tayfurcudur. Eren de bu sevgiyi yaşatıyor. Çay ocağına geliyoruz, plaklar dinleniyor, eski günleri hatırlıyoruz. Çok güzel bir ortam oluşturdu" dedi.

Köy sakinlerinden Rukiye Yavuz, kış boyunca tüketecekleri yufka ekmeğini komşularıyla birlikte hazırladı. Değirmenden aldığı unu önce kendi elleriyle yoğuran Yavuz, ardından köyde "tepeleme" olarak bilinen geleneksel yoğurma tekniğini kullanarak hamuru kıvama getirdi. Yufkalar açılarak sac üzerinde tek tek pişirildi.

Rukiye Yavuz, fabrikasyon ekmek yerine geleneksel yöntemleri tercih ettiklerini belirterek, yufka ekmeğinin hem daha sağlıklı hem de daha bereketli olduğunu söyledi.

Yavuz, "Bu ekmeği kendi emeğimizle hazırlıyoruz. İçine ne koyduğumuzu biliyoruz. Hem doğal hem de uzun süre dayanıyor. Komşularla bir araya gelip keşik usulü çalışmak hem bizi yakınlaştırıyor hem de işimizi kolaylaştırıyor" dedi.

Horoz köyünde kuşaktan kuşağa aktarılan bu gelenek, sadece bir kış hazırlığı değil; dayanışmanın, paylaşmanın ve birlik içinde yaşamanın da güçlü bir örneği olarak yaşatılıyor. Köy kadınları hazırladıkları yüzlerce yufkayı kurutarak kış boyunca tüketmek üzere saklıyor.

Murat Özmen (50), üç yıl önce başladığı üretim sürecini anlatarak, "2021 yılında projemizi hazırladık, 2022’de tamamladık. İlk ürünlerimizi 2023 Ocak ayında almaya başladık ve o günden bu yana aralıksız üretim yapıyoruz" dedi.

Müşteri talebine göre 600 ila 800 gram arasında değişen boyutlarda mantar ürettiklerini belirten Özmen, üretimde kaliteye büyük önem verdiklerini vurguladı. Tesisini büyütmeyi hedeflediğini söyleyen Özmen, "Hem bölgede mantar ihtiyacını karşılamak hem de çiftçilere öncülük etmek için bu işe girdim. Oltu’da bu işi yapan tek üreticiyim. İlerleyen dönemlerde kapasitemizi artırarak daha geniş kitlelere ulaşmak istiyoruz" diye konuştu.

Adıyaman merkezde seyir halindeki bir halk otobüsünde bulunan kimliği öğrenilemeyen bir şahıs, yolculuk boyunca alkol aldı. Şahsın hem içki içmesi hem de kendi kendine konuşarak çevresine hakaretlerde bulunması otobüsteki yolcuları tedirgin etti.

Olayı gören vatandaşlar, şehir içi toplu taşımada bu tür davranışların güvenliği tehlikeye attığını belirterek duruma tepki gösterdi.